Ջավախքի ազգային պարկի Թեթրոբի արգելոցում վայրի բնություն են բաց թողել տասը բեզոարյան այծ։ Կենդանիների տեղաշարժին հետևելու են GPS ընկալիչների միջոցով, որոնք թույլ կտան վերահսկել նրանց շարժը և օպերատիվ կերպով բացահայտել հնարավոր վտանգները։ Ինչպես հայտնել է Ջավախքի ազգային պարկի տնօրեն Թամազ Կարապետյանը, բաց թողնված կենդանիները համապատասխանում են տեղի բնական պայմաններին։ Բեզոարյան այծերը հիմնականում բնակվում են լեռնային և ժայռոտ տարածքներում։ Այս տեսակը բնորոշ է տարածաշրջանին, այդ թվում՝ Փշավ-Խևսուրեթիին, սակայն նախկինում Թեթրոբիի շրջակայքում այս կենդանիները չեն հանդիպել։ Բաց թողնված տասը բեզոարյան այծերից երկուսն արու են, իսկ ութը՝ էգ։ Կենդանիներին արգելոցին է տրամադրել Թբիլիսիի կենդանաբանական այգին, որտեղ նրանց հատուկ բուծել են՝ հետագայում բնական միջավայրում բաց թողնելու նպատակով։ Գարնանը նախատեսվում է բաց թողնել ևս հինգ առանձնյակ։ «Մենք որոշեցինք ռիսկի դիմել, քանի որ առայժմ չգիտենք, թե որքանով հաջողությամբ կենդանիները կկարողանան հարմարվել և գոյատևել վայրի բնության մեջ։ Յուրաքանչյուր բեզոարյան այծի վրա տեղադրվել է GPS ընկալիչ, որի արժեքը մոտ 5000 դոլար է։ Մենք հետևելու ենք նրանց տեղաշարժին։ Եթե ընկալիչի ազդանշանը դադարի ստացվել կամ դրա ցուցմունքները ցույց տան, որ կենդանին կանգ է առել, դա կարող է վտանգի մասին վկայել, օրինակ՝ գայլերի կամ որսագողերի հարձակման», — պարզաբանել է Թամազ Կարապետյանը։ Սա Թեթրոբիի արգելոցում տարածաշրջանին բնորոշ տեսակների պոպուլյացիան վերականգնելու առաջին փորձը չէ։ 2023 թվականի սեպտեմբերի 28-ին այստեղ բաց են թողել 300 գորշ կաքավ։ Թռչուններին Սաչխերե քաղաքից տեղափոխել են Շրջակա միջավայրի պաշտպանության նախարարության աշխատակիցները։ Բաց թողնելու աշխատանքներին մասնակցել են նաև տեղական իշխանությունների և Ջավախքի պահպանվող տարածքների վարչակազմի ներկայացուցիչները, քանի որ ընտրված վայրը գտնվում է արգելոցի տարածքում։ Սակայն չի հաջողվել պարզել, թե թռչուններից քանիսն են ողջ մնացել բաց թողնելուց հետո։ «Մենք չենք կարող իմանալ՝ բաց թողնված կաքավները ողջ մնացել են, թե ոչ։ Նույնիսկ 300 թռչունների բաց թողնելուց առաջ Թեթրոբիում կաքավներ էին բնակվում, ուստի հնարավոր չէ տարբերել տեղական առանձնյակներին բաց թողնվածներից։ Թռչունների վրա GPS ընկալիչներ չկային», — պարզաբանել են նրանք։ Ի տարբերություն նախորդ փորձի՝ բեզոարյան այծերի բաց թողնելու դեպքում նախատեսվել է դիտարկման համակարգ, որը մասնագետներին կօգնի գնահատել կենդանիների հարմարվողականությունը բնական պայմաններին և հնարավոր ռիսկերը։ Առկա տեղեկությունների համաձայն՝ սա Ախալքալաքի մունիցիպալիտետում նման վերաներմուծման արդեն երրորդ փորձն է։ Ավելի վաղ վայրի բնություն էր բաց թողնվել 3750 գորշ կզաքիս։ Թե որքանով հաջողված կլինի բեզոարյան այծերին Թեթրոբիի բնական միջավայր վերադարձնելու նոր ծրագիրը, ցույց կտան կենդանիների հետագա դիտարկումների արդյունքները։ Բեզոարյան այծը վայրի այծի տեսակ է, որը բնակվում է Կովկասի, Մերձավոր Արևելքի և հարակից որոշ տարածաշրջանների լեռնային շրջաններում։ Այն ընտանի այծ չէ, այլ կենդանի, որը հարմարված է ժայռերի, զառիթափ լանջերի և դժվարամատչելի վայրերի պայմաններում ապրելուն։ Վրաստանում այս տեսակը համարվում է անհետացման կրիտիկական վտանգի տակ գտնվող տեսակ՝ համաձայն ազգային Կարմիր ցուցակի։