The European Parliament reaffirms its clear position on the issue of Armenian POWs

The discussion focused on the ongoing detention of Armenian prisoners of war and political hostages in Azerbaijan, as well as the possible role of the European Union in securing their release.

Քննարկումը կեդրոնացած էր Ազրպէյճանի մէջ շարունակուող հայ պատերազմական գերիներու եւ քաղաքական պատանդառուածներու պահման, ինչպէս նաեւ անոնց ազատ արձակման ապահովման գործին մէջ Եւրոպական Միութեան հաւանական դերակատարութեան վրայ:

The speakers discussed the humanitarian, legal and political aspects of the issue, arguing that the continued illegal detention of Armenian prisoners undermines both international law and the prospects for a lasting peace between Armenia and Azerbaijan.

Բանախօսները քննարկեցին խնդիրի մարդասիրական, իրաւական եւ քաղաքական երեւոյթները` պնդելով, որ հայ գերիներու շարունակուող անօրինական կալանաւորումը կը խաթարէ թէ՛ միջազգային օրէնքը, թէ՛ ալ Հայաստանի եւ Ազրպէյճանի միջեւ կայուն խաղաղութեան հեռանկարները:

The discussion began with Costas Maurits, reiterating the European Parliament’s clear position demanding the immediate release of Armenian prisoners. He also reminded the European Commission of its authority to address such demands, as enshrined in a number of European Parliament resolutions, and stressed the need to review the EU-Azerbaijan Energy Agreement from the perspective of international law and human rights.

Քննարկումը սկսաւ Քոսթաս Մաւրիտեսը` վերահաստատելով Եւրոպական խորհրդարանի յստակ դիրքորոշումը, որով կը պահանջուի անյապաղ ազատ արձակել հայ գերիները: Ան նաեւ Եւրոպական յանձնաժողովը յիշեցուց վերջինիս լիազօրութեան մասին` հանդէս գալու նման պահանջներով, ինչպէս ամրագրուած է Եւրոպական խորհրդարանի շարք մը բանաձեւերուն մէջ, ինչպէս նաեւ ընդգծեց Եւրոպական Միութիւն-Ազրպէյճան ուժանիւթային համաձայնագիրը միջազգային օրէնքի եւ մարդու իրաւունքներու տեսանկիւնէն վերատեսութեան ենթարկելու անհրաժեշտութիւնը:

She shared the disappointment expressed by many present that the geopolitical considerations of the executive had overshadowed both the will of the European Parliament and the values on which the European Union was founded.

Ան կիսուեցաւ այն հիասթափութիւնը, որ ներկաներէն շատերը կ՛արտայայտէին, թէ գործադիր իշխանութեան աշխարհաքաղաքական նկատառումները ստուերած են թէ՛ Եւրոպական խորհրդարանի կամքը, թէ՛ արժէքները, որոնց վրայ հիմնուած է Եւրոպական Միութիւնը:

Miriam Lexman added that the continued deepening of relations between the European Union and Armenia allowed the European Commission to take a leading role in this matter. She stressed that the issue of political prisoners should be given the highest priority and should not be put at risk.

Միրիամ Լեքսման իր կարգին աւելցուց, որ Եւրոպական Միութեան եւ Հայաստանի միջեւ յարաբերութիւններու շարունակական խորացումը Եւրոպական յանձնաժողովին կարելիութիւն կու տայ այս հարցին մէջ յառաջատար դեր ստանձնելու: Ան շեշտեց, որ քաղաքական բանտարկեալներու հարցը պէտք է արժանանայ առաւելագոյն առաջնահերթութեան եւ պէտք չէ դրուի վտանգի տակ:

Representing the families of the detainees, Armen Ishkhanyan, son of former Speaker of the National Assembly of the Republic of Artsakh, Davit Ishkhanyan, spoke about the impact of his father’s imprisonment. He recounted that his father, who remained in Artsakh in 2023 during the forced deportation of the Armenian population of Artsakh to assist in the safe evacuation of civilians, was later arrested by the Azerbaijani authorities. He has since been sentenced to life in prison after a politically motivated trial.

Ներկայացնելով կալանաւորուածներու ընտանիքները` Արցախի Հանրապետութեան Ազգային ժողովի նախկին նախագահ Դաւիթ Իշխանեանի որդին` Արմէն Իշխանեանը խօսեցաւ իր հօր բանտարկութեան ազդեցութեան մասին: Ան պատմեց, որ իր հայրը 2023 թուականին, Արցախի հայ բնակչութեան բռնի տեղահանութեան ընթացքին, մնացած էր Արցախ` աջակցելու խաղաղ բնակիչներու անվտանգ տարհանման, որմէ ետք ձերբակալուած էր ազրպէյճանական իշխանութիւններու կողմէ: Այդ ժամանակներէն ի վեր ան քաղաքական դրդապատճառներով դատավարութենէն ետք դատապարտուած է ցկեանս բանտարկութեան:

Reflecting on the more than 1,000 days of separation, Armen Ishkhanyan described the psychological toll the imprisonment has had on his family. Recalling a conversation he had with his daughter, he said: “When I asked her what she wanted for her birthday, she simply replied: ‘I want my grandfather to come home.’”

Անդրադառնալով աւելի քան 1000 օր տեւող բաժանուածութեան` Արմէն Իշխանեան նկարագրեց հոգեբանական այն ծանր ազդեցութիւնը, որ բանտարկութիւնը ձգած է իր ընտանիքին վրայ: Յիշելով դստեր հետ ունեցած զրոյցը` ան ըսաւ. «Երբ անոր հարցուցի, թէ ծննդեան նուէր ինչ կ՛ուզէ, ան պարզապէս պատասխանեց. «Ես կ՛ուզեմ, որ պապիկս տուն գայ»:

The legal consequences of the detainees’ continued imprisonment were also discussed during the conference. Lawyer Siranush Sahakyan, who represents the interests of numerous Armenian prisoners of war at the European Court of Human Rights, emphasized that the significance of these cases goes far beyond the fates of individual individuals.

Խորհրդաժողովին ընթացքին քննարկուեցան նաեւ կալանաւորուածներու շարունակուող ազատազրկման իրաւական հետեւանքները: Փաստաբան Սիրանուշ Սահակեան, որ Մարդու իրաւունքներու եւրոպական դատարանին մէջ կը ներկայացնէ բազմաթիւ հայ գերիներուն շահեր, ընդգծեց, որ այդ գործերուն նշանակութիւնը շատ աւելին է, քան առանձին անձերու ճակատագիրները:

She specifically noted: “The illegal detention and sentencing of Armenian prisoners of war is not simply a human rights issue, but a crucial test of Europe’s ability to uphold the rule of law and the international legal order. Although the European Parliament has adopted important resolutions, they must now be accompanied by effective political action. Otherwise, tomorrow impunity will become a luxury.”

Ան մասնաւորաբար նշեց. «Հայ գերիներու անօրինական կալանաւորումն ու դատապարտումները պարզապէս մարդու իրաւունքներու խնդիր չեն, այլ որոշիչ փորձութիւն` Եւրոպայի կարողութեան համար պաշտպանելու իրաւունքի գերակայութիւնն ու միջազգային իրաւակարգը: Թէեւ Եւրոպական խորհրդարանը ընդունած է կարեւոր բանաձեւեր, սակայն այժմ անոնք պէտք է ուղեկցուին արդիւնաւէտ քաղաքական գործողութիւններով: Հակառակ պարագային վաղը անպատժելիութիւնը կը դառնայ արժեչափ»:

Simon Papuashvili, Director of the Eastern Europe and South Caucasus Programs at the International Partnership for Human Rights, said that the release of detainees must be seen as a prerequisite for any credible peace process. According to him, “Peace cannot be credible as long as Armenian prisoners remain imprisoned in Azerbaijan. Their immediate and unconditional release is not a secondary issue, but a fundamental humanitarian obligation and a necessary basis for any genuine peace process. Justice, trust and reconciliation must begin with the safe and prompt return home of every prisoner.”

Մարդու իրաւունքներու միջազգային գործընկերութեան Արեւելեան Եւրոպայի եւ Հարաւային Կովկասի ծրագիրներու տնօրէն Սիմոն Փափուաշվիլի իր կարգին նշեց, որ կալանաւորուածներու ազատ արձակումը պէտք է դիտարկուի իբրեւ որեւէ արժանահաւատ խաղաղութեան հոլովոյթի նախապայման: Ըստ անոր, «Խաղաղութիւնը չի կրնար արժանահաւատ ըլլալ, քանի տակաւին հայ գերիները կը մնան Ազրպէյճանի մէջ բանտարկուած: Անոնց անյապաղ եւ անվերապահ ազատ արձակումը երկրորդական հարց չէ, այլ մարդասիրական հիմնարար պարտաւորութիւն եւ որեւէ իրական խաղաղութեան հոլովոյթի անհրաժեշտ հիմք: Արդարութիւնը, վստահութիւնն ու հաշտեցումը պէտք է սկսին իւրաքանչիւր գերիի անվտանգ եւ առանց յապաղումի տուն վերադարձով»:

Joel Veltkamp, director of public interest advocacy at the International Christian Solidarity Worldwide, noted that this issue also has broader strategic implications for Europe. According to Veltkamp, “A strong Armenia can be a useful ally for the European Union at a time when Turkey’s influence is growing and international values are weakening. In order to strengthen Armenia, European policymakers should look for ways to make the Armenia-Azerbaijan peace process more balanced.

«Միջազգային քրիստոնէական համերաշխութիւն» կազմակերպութեան հանրային շահերու պաշտպանութեան տնօրէն Ժոել Վելտքեմփ նշեց, որ այս հարցը նաեւ աւելի լայն ռազմավարական նշանակութիւն ունի Եւրոպայի համար: Ըստ Վելտքեմփի, «Ուժեղ Հայաստանը կրնայ օգտակար դաշնակից ըլլալ Եւրոպական Միութեան համար` այն ժամանակաշրջանին մէջ, երբ կ՛աճի Թուրքիոյ ազդեցութիւնը, իսկ միջազգային արժեչափերը կը թուլանան: Հայաստանը հզօրացնելու նպատակով եւրոպացի քաղաքական որոշում կայացնողները պէտք է փնտռեն ուղիներ` Հայաստան-Ազրպէյճան խաղաղութեան հոլովոյթը դարձնելու աւելի հաւասարակշռուած:

“An intervention to protect the twenty Armenian hostages held in Baku would be a great step forward.”

«Պաքուի մէջ պահուող քսան հայ պատանդներու պաշտպանութեան ուղղութեամբ միջամտութեան հիանալի մեկարկ պիտի ըլլար»:

Throughout the conference, speakers called on the European Union to move beyond statements of concern and to use the diplomatic and political tools at its disposal to pressure for the immediate release of the detainees. They stressed that the continued imprisonment of Armenian political prisoners and prisoners of war remains one of the main obstacles to building confidence and establishing a lasting peace in the South Caucasus.

Խորհրդաժողովի ամբողջ ընթացքին բանախօսները Եւրոպական Միութեան կոչ ուղղեցին` դուրս գալու մտահոգութիւն արտայայտող յայտարարութիւններու շրջանակէն եւ կիրարկելու իր տրամադրութեան տակ գտնուող դիւանագիտական ու քաղաքական գործիքները` ճնշում գործադրելու կալանաւորուածներու անյապաղ ազատ արձակման համար: Անոնք ընդգծեցին, որ հայ քաղաքական բանտարկեալներու եւ պատերազմական գերիներու շարունակուող ազատազրկումը կը շարունակէ մնալ վստահութեան ձեւաւորման եւ Հարաւային Կովկասի մէջ կայուն խաղաղութեան հաստատման գլխաւոր խոչընդոտներէն մէկը:

The conference concluded with a joint call for European Union institutions to intensify their engagement with Azerbaijan and to make the release of all Armenian prisoners an immediate priority.

Խորհրդաժողովը աւարտեցաւ միասնական կոչով` ուղղուած Եւրոպական միութեան հաստատութիւններուն` աշխուժացնելու Ազրպէյճանի հետ իրենց ներգրաւուածութիւնը եւ բոլոր հայ գերիներու ազատ արձակումը դարձնելու անյապաղ առաջնահերթութիւն:

ARF ARMENIAN COURT CENTRAL OFFICE

ՀՅԴ ՀԱՅ ԴԱՏԻ ԿԵԴՐՈՆԱԿԱՆ ԳՐԱՍԵՆԵԱԿ

July 15, 2026

15 յուլիս 2026