“Don’t eat this food, because it’s harmful.”

ԳԻՏՈՒԹԻՒՆԸ Ի՞ՆՉ Կ’ԸՍԷ «Այս ուտելիքը մի՛ ուտեր, որովհետեւ վնասակար է»։

“If you drink lemon + water in the morning, your body will be cleansed.”

«Առաւօտեան կիտրոն + ջուր եթէ խմես, կը մաքրուի մարմինդ»։

“Carbohydrates make you fat.”

«Ածխաջուրերը (carbohydrates) կը գիրցնեն»։

There is so much advice about food around us that it is sometimes difficult to distinguish scientific information from personal opinion.

Սնունդի մասին նման խորհուրդներ մեր շուրջը այնքան շատ են, որ երբեմն դժուար է տարբերել գիտական տեղեկութիւնը՝ անձնական կարծիքէն։

Today, information can spread very quickly.

Այսօր տեղեկութիւն մը շատ արագ կրնայ տարածուիլ։

One person shares their experience, another presents their opinion, and after a short time, that idea turns into “scientific fact.”

Մէկը իր փորձառութիւնը կը պատմէ, ուրիշ մը իր կարծիքը կը ներկայացնէ, եւ քիչ ժամանակ ետք այդ միտքը կը վերածուի «գիտական փաստի»։

However, a scientific opinion is not based on one person’s experience, it is based on studies and facts.

Սակայն գիտական տեսակէտ մը մէկ մարդու փորձառութեան վրայ չի հիմնուիր, անիկա կը հիմնուի ուսումնասիրութիւններու եւ փաստերու վրայ։

1-“Natural” does not always mean “healthier.”

1-«Բնական» միշտ չի նշանակեր «աւելի առողջապահական»: Շատեր կը կարծեն, որ բնական ուտելիքը ինքնաբերաբար աւելի առողջապահական է։

Many people think that natural food is automatically healthier.

Սակայն «բնական» բառը ինքնին սնունդի մը որակին երաշխիքը չէ։

However, the word “natural” in itself is not a guarantee of the quality of a food.

Կարեւոր են անոր սննդային բաղադրութիւնը, քանակը, պատրաստման ձեւը եւ ամբողջ սննդակարգին մէջ ունեցած տեղը։

What is important is its nutritional composition, quantity, preparation method and its place in the overall diet.

2-Ածխաջուրերը մեր թշնամիները չեն։

2-Carbohydrates are not our enemies.

Ածխաջուրերը յաճախ կը ներկայացուին որպէս կշիռքի բարձրացման պատճառ։

Carbohydrates are often presented as a cause of weight gain.

Իրականութեան մէջ անոնք մեր մարմնին համար կարեւոր ուժի աղբիւր են։

In reality, they are an important source of energy for our body.

Ամբողջական ցորենի հացը (սեւ հացը), ոսպը եւ պտուղը նոյնը չեն, ինչ որ է շաքարով լեցուն քաղցրեղէնը։

Whole wheat bread (brown bread), lentils and fruit are not the same as sweets full of sugar.

Ուստի բոլոր ածխաջուրերը մէկ խմբակի մէջ դնելը ճիշդ մօտեցում չէ։

Therefore, putting all carbohydrates in one group is not the right approach.

3-Իսկ «detox»-ը՞։

3-And “detox”?

Այսօր շատ կը լսենք մարմինը «մաքրող» ըմպելիներու եւ սննդակարգերու մասին։

Today we hear a lot about drinks and diets that “cleanse” the body.

Սակայն մեր մարմինը արդէն ունի աւելորդ նիւթերու հեռացման բնական համակարգեր, որոնց մէջ կարեւոր դեր ունին լեարդը եւ երիկամները։

However, our body already has natural systems for removing excess substances, in which the liver and kidneys play an important role.

Այսինքն «detox»-ի ջուրը պէտք չէ ընդունիլ որպէս առողջութեան համար անհրաժեշտ միջոց։

In other words, “detox” water should not be accepted as a necessary means for health.

4-Ինչո՞ւ սխալ տեղեկութիւններ կը տարածուին: Պարզ պատասխանները միշտ աւելի դիւրին է յիշել, քան բարդ գիտական բացատրութիւնները։

4-Why is misinformation spread?

«Այս սնունդը լաւ է», կամ «այս սնունդը վատ է» աւելի արագ կը տարածուի, քան այն բացատրութիւնը, որ սնունդի ազդեցութիւնը կրնայ կախեալ ըլլալ քանակէն եւ ամբողջ սննդակարգէն։

Simple answers are always easier to remember than complex scientific explanations.

Ուստի սնունդի կամ սննդակարգի մասին տեղեկութիւն մը լսելէ առաջ պէտք է հարցնել ոչ միայն՝ «ի՞նչ կ’ըսեն», այլ նաեւ՝ «ի՞նչ է այն գիտելիքը, որ կը փաստէ այս խօսքը»։

“This food is good” or “this food is bad” spreads faster than the explanation that the effect of food may depend on the quantity and the entire diet.

Գիտութիւնը միշտ չէ, որ կու տայ պարզ «այո» կամ «ոչ» պատասխաններ։

Therefore, before hearing information about food or diet, you should ask not only “what do they say?”

Երբեմն նոր ուսումնասիրութիւններ կը ստիպեն վերանայիլ նախկին համոզումներուն։

but also “what is the knowledge that substantiates this statement?”

Եւ այս է գիտութեան ուժը։

Science does not always give simple “yes” or “no” answers.

Որովհետեւ առողջ սննդակարգը կը սկսի ոչ միայն ճիշդ սնունդ ընտրելէն, այլ նաեւ՝ ճիշդ տեղեկութիւն ընտրելէն։

Sometimes new studies force us to reconsider previous beliefs.

Միրէյ Չաղլասեան

And this is the power of science.

Because a healthy diet begins not only with choosing the right food, but also with choosing the right information.

Mireille Chaghlasian