35 YEARS OF INDEPENDENCE: ACCOUNTING AND NEW VISION

Thirty-five years later, this question can no longer be answered only by commemorating past victories or by solemn words about the idea of independence.

Երեսունհինգ տարիներ յետոյ՝ այս հարցումը այլեւս կարելի չէ պատասխանել միայն անցեալի յաղթանակներու յիշատակումով կամ անկախութեան գաղափարին մասին հանդիսաւոր խօսքերով։

Independence is the right of a people, but at the same time, the duty of building a state.

Անկախութիւնը ժողովուրդի մը իրաւունքն է, բայց միաժամանակ՝ պետութիւն կառուցելու պարտաւորութիւն։

And if today we are forced to admit that Armenia was unable to transform into a modern and powerful state with all its potential, then it is also necessary to accept that this consequence cannot be attributed only to the past authorities or limited to the responsibility of a certain period.

Եւ եթէ այսօր ստիպուած ենք խոստովանիլ, թէ Հայաստան չկարողացաւ իր ամբողջ կարողականութեամբ վերածուիլ արդի եւ հզօր պետութեան, ապա անհրաժեշտ է նաեւ ընդունիլ, որ այս հետեւանքը կարելի չէ վերագրել միայն անցեալի իշխանութիւններուն կամ սահմանափակել որոշակի ժամանակաշրջանի մը պատասխանատուութեամբ։

It is a balance sheet related to the entire political process of 35 years.

Ան 35 տարիներու ամբողջ քաղաքական ընթացքին վերաբերող հաշուեկշիռ մըն է։

Successive authorities, with different emphases, did not demonstrate the political courage to solve the main problems of our newly independent state.

Իրար յաջորդող իշխանութիւնները, տարբեր շեշտադրումներով, չցուցաբերեցին քաղաքական յանդգնութիւն լուծելու մեր նորանկախ պետութեան հիմնական խնդիրները։

The sick mentality inherited from the Soviet regime was not completely changed, social justice did not become the cornerstone of statehood, emigration emptied an important part of the country's human potential, and economic and security strengthening did not reach the level demanded by regional reality.

Խորհրդային վարչակարգէն ժառանգուած հիւանդագին մտածողութիւնը ամբողջովին չվերա-փոխուեցաւ, ընկերային արդարութիւնը չդարձաւ պետականութեան հիմնասիւն, արտագաղթը դատարկեց երկրի մարդկային ներուժի կարեւոր մէկ բաժինը, իսկ տնտեսական եւ անվտանգային հզօրացումը չհասաւ այն մակարդակին, որուն պահանջը կը դնէր տարածաշրջանային իրականութիւնը։

The victory in the first Artsakh war temporarily covered these shortcomings.

Արցախեան առաջին պատերազմի յաղթանակը ժամանակաւորապէս ծածկեց այս թերութիւնները։

The victory rightfully became a source of national pride, but it did not turn into a long-term state strategy.

Յաղթանակը արդարօրէն դարձաւ ազգային հպարտութեան աղբիւր, բայց չվերածուեցաւ երկարաժամկէտ պետական ռազմավարութեան։

We achieved a glorious victory, but we were unable to appreciate the fruits of the victory.

Նուաճեցինք պանծալի յաղթանակ, սակայն չկարողացանք արժեւորել յաղթանակի պտուղը։

Artsakh was liberated and began to exist under the free sky, but its future was not fixed by a comprehensive economic, demographic, political and military plan.

Արցախը ազատագրուեցաւ եւ սկսաւ ազատ երկինքին տակ գոյատեւել, բայց անոր ապագան չամրագրուեցաւ տնտեսական, ժողովրդագրական, քաղաքական եւ ռազմական համապարփակ ծրագիրով։

Inevitably, the 2020 war came to destroy not only the defensive positions, but also the illusion of self-confidence that we ourselves had created.

Անխուսափելիօրէն, 2020-ի պատերազմը եկաւ քանդելու ոչ միայն պաշտպանական դիրքերը, այլեւ մեր իսկ ստեղծած ինքնավստահութեան պատրանքը։

The political force that came to power in 2018 not only failed to overcome previous weaknesses, but also, with its reckless political decisions, led the country to one of the most difficult historical trials.

2018-ին իշխանութեան եկած քաղաքական ուժը ոչ միայն չկարողացաւ յաղթահարել նախկին տկարութիւնները, այլեւ իր քաղաքական փութկոտ որոշումներով երկիրը հասցուց պատմական ծանրագոյն փորձութիւններէն մէկուն։

The 2020 war, then the depopulation and loss of Artsakh in 2023 became the decisive stages in that process.

2020-ի պատերազմը, ապա 2023-ի Արցախի հայաթափումն ու կորուստը դարձան այդ ընթացքին վճռական հանգրուանները։

The current government, therefore, cannot shrug off the political responsibility for the disaster of Artsakh and its current “debtor” status, attributing it entirely to previous decades.

Ներկայ իշխանութիւնը, հետեւաբար, չի կրնար իր վրայէն թօթափել Արցախի աղէտին ու այսօրուան «պարտեալ»-ի կարգավիճակին մէջ ինկած քաղաքական պատասխանատուութիւնը՝ զայն ամբողջութեամբ վերագրելով նախորդ տասնամեակներուն։

The previous governments have their role of responsibility, but the current ones cannot avoid a decisive share of their responsibility, the consequences of which we are bearing today.

Նախկին իշխանութիւնները ունին իրենց պատասխանատուութեան դերը, սակայն ներկայ իշխանաւորները չեն կրնար զերծ մնալ իրենց պատասխանատուութեան որոշիչ բաժինէն, որուն հետեւանքները այսօր կը կրենք։

And in the face of this reality, the idea of a “Fourth Republic” is being put forward as a new political and state point of departure.

Եւ ահա այս իրողութեան դիմաց կ’առաջադրուի «Չորրորդ Հանրապետութիւն» գաղափարը՝ իբրեւ նոր քաղաքական եւ պետական մեկնակէտ։

When today’s government declares that the Fourth Republic has already been “established,” Armenian political thought must view the issue as an attempt to distort the historical continuity of the Republic of Armenia.

Երբ այսօրուան իշխանութիւնը կը յայտարարէ, թէ Չորրորդ Հանրապետութիւնը արդէն «հիմնադրուած է», հայ քաղաքական միտքը հարցը պէտք է դիտարկէ որպէս Հայաստանի Հանրապետութեան պատմական շարունակականութեան խեղաթիւրման փորձ։

The First Republic of 1918 was born with the restoration of independent statehood, and the Third Republic of 1991, with the exit from the Soviet totalitarian regime and the reestablishment of independent statehood.

1918-ի առաջին Հանրապետութիւնը ծնաւ անկախ պետականութեան վերականգնումով, իսկ 1991-ի երրորդ Հանրապետութիւնը՝ խորհրդային ամբողջատիրական վարչակարգէն դուրս գալով եւ անկախ պետականութիւնը վերահաստատելով։

The historical chain of a country cannot be interrupted today by a decision of a political force and a new reckoning of Armenia’s independent statehood imposed.

Երկրի մը պատմական շղթան չի կրնար այսօր քաղաքական ուժի մը որոշումով ընդհատուիլ եւ Հայաստանի անկախ պետականութեան նոր հաշուարկ մը պարտադրել։

This step contains a dangerous attempt to alter the achieved past and eliminate the historical origins of statehood, the political mandates of which do not stem from the Armenian people’s own rights, but are the consequences of a grand game of geopolitical compulsions.

Այս քայլը կը պարունակէ նուաճած անցեալը այլափոխելու եւ պետականութեան պատմական ակունքները վերացնելու վտանգաւոր փորձ մը, որուն քաղաքական պատուէրները չեն բխիր հայութեան սեփական իրաւունքներէն, այլ աշխարհաքաղաքական պարտադրանքներու մեծ խաղին հետեւանքներն են։

The loss of Artsakh should not lead us to the path of national self-denial and renunciation of historical rights.

Արցախի կորուստը պէտք չէ մեզ առաջնորդէ ազգային ինքնամերժութեան եւ պատմական իրաւունքներէն հրաժարելու ճանապարհին։

The right of return of the people of Artsakh, the protection of cultural heritage, and the preservation of our national ideology must remain on the agenda of Armenian political thought.

Արցախի ժողովուրդի վերադարձի իրաւունքը, մշակութային ժառանգութեան պաշտպանութիւնը եւ մեր ազգային գաղա-փարախօսութեան պահպանումը պէտք է մնան հայ քաղաքական միտքի օրակարգին մէջ։

Likewise, the liberation of Armenian military-political prisoners held in Azerbaijan must become a national priority and a matter of state dignity.

Նոյնպէս՝ Ատրպէյճանի մէջ պահուող հայ ռազմաքաղաքական գերիներու ազատագրումը հարկ է դառնայ ազգային առաջնահերթութիւն եւ պետական արժանապատուութեան հարց։

In this whole process, the time has come for the Diaspora to also rethink and reorganize the path of its future.

Այս ամբողջ գործընթացին մէջ ժամանակը հասունցած է որպէսզի Սփիւռքն ալ վերաիմաստաւորէ եւ վերակազմակերպէ իր ապագայի ուղին։

In contrast to the new thinking of the authorities to limit the historical role of the Diaspora or to define dividing lines, it is necessary to establish the unquestionable role of the Diaspora as a natural partner of the Armenian statehood with its political, organizational, and professional capabilities.

Իշխանական նոր մտածողութեան դիմաց՝ սահմանափակելու Սփիւռքի պատմական դերակատարութիւնը կամ սահմանելու բաժանարար գիծեր, անհրաժեշտ է ամրագրել Սփիւռքը իր քաղաքական, կազմակերպական եւ մասնագիտական կարողականութեամբ Հայաստանի պետականութեան բնական գործընկեր ըլլալու անառարկելի դերը։

The lessons learned over the past 35 years are not clear.

35 տարիներու քաղած դասերը պարզ չեն.

The historical and political re-establishment of the Armenian nation cannot be seen as an escape from history through a new “realism.”

հայութեան պատմական եւ քաղաքական վերահաստատումը կարելի չէ տեսնել պատմութենէն փախուստ ներկայացնող նոր «իրապաշտութեամբ»։

We need a political and state mindset that, recognizing its mistakes, stands up for and defends national rights, assesses its strengths, and unites all segments of the nation.

Մեզի պէտք է քաղաքական եւ պետական մտածողութիւն՝ որ ճանչնալով իր սխալները, տէր ու պաշտպան կը կանգնի համազգային իրաւունքներուն, կը կատարէ ուժերու գնահատում եւ կը միաւորէ ազգի բոլոր հատուածները։

The experience of the 35th anniversary of independence is not a pretext for declaring a new republic.

Անկախութեան 35-ամեակի կենսափորձը նոր հանրապետութիւն մը յայտարարելու պատրուակ չէ։

It is an opportunity to understand why thirty-five years of independence failed to achieve its historical goals and what lessons need to be learned from that path.

Ան առիթ է հասկնալու, թէ ինչո՛ւ երեսունհինգ տարիներու անկախութիւնը չկրցաւ հասնիլ իր պատմական նպատակներուն եւ ի՛նչ դասեր պէտք է քաղել այդ ճանապարհէն։

This balance sheet should lead us to a new commitment to the future of the Republic of Armenia and all Armenians.

Այս հաշուեկշիռը մեզ պէտք է առաջնորդէ դէպի նոր յանձնառութիւն՝ Հայաստանի Հանրապետութեան եւ համայն հայութեան ապագային նկատմամբ։

The main task before us is to consolidate all national capabilities, strengthen Armenia’s statehood and security, empower the homeland, stand up for the Artsakh issue, and ensure the sustainability of the Armenian world.

Մեր առջեւ դրուած հիմնախնդիրն է՝ համազգային բոլոր կարողութիւնները մէկտեղելով, ամրապնդել Հայաստանի պե-տականութիւնն ու անվտանգութիւնը, հզօրացնել հայրենիքը, տէր կանգնիլ Արցախի հիմնահարցին ու ապահովել Հայաստան աշխարհի յարատեւութիւնը։

The supreme duty of the Republic of Armenia and all Armenians is to finally be worthy of the independence that we achieved as a nation 35 years ago.

Հայաստանի Հանրապետութեան եւ համայն հայութեան գերագոյն պարտաւորութիւնն է վերջապէս արժանի ըլլալ այն անկախութեան, որ 35 տարի առաջ ազգովին նուաճեցինք։