Why is an entire market dependent on one platform?

«Ռուսական «Յանդեքսի» աշխատանքի խափանումը բացահայտեց Հայաստանի տրանսպորտային համակարգի խոցելիությունը․ ինչո՞ւ է մի ամբողջ շուկա կախված մեկ հարթակից որտե՞ղ են իշխանությունների խոստացած տեխնոլոգիական այլընտրանքները։

Where are the technological alternatives promised by the authorities?

Հայաստանի իշխանությունները շարունակ խոսում են տեխնոլոգիական հեղափոխության, արհեստական բանականության, բարձր տեխնոլոգիաների զարգացման և թվային տնտեսության մասին։

The Armenian authorities constantly talk about the technological revolution, artificial intelligence, the development of high technologies and the digital economy.

Պաշտոնական ելույթներում Հայաստանը ներկայանում է որպես տեխնոլոգիական առաջընթացի ձգտող երկիր, որտեղ նորարարությունը պետք է դառնա տնտեսության զարգացման առանցքային ուղղություններից մեկը։

In official speeches, Armenia presents itself as a country striving for technological progress, where innovation should become one of the key directions of economic development.

Սակայն ռուսական «Յանդեքս» ընկերության ծառայությունների խափանումը միանգամից առաջ է բերում անհարմար հարց՝ իսկ ի՞նչ արժեն այդ հավակնությունները, եթե մեկ հավելվածի աշխատանքի խափանումը կարող է լուրջ խնդիրներ ստեղծել երկրի տրանսպորտային ծառայությունների շուկայում։

However, the outage of the services of the Russian Yandex company immediately raises an uncomfortable question: what are these ambitions worth if the outage of one application can create serious problems in the country’s transport services market.

Վերջին օրերին «Յանդեքսի» աշխատանքի հետ կապված խնդիրները դժվարացրել են տաքսի ծառայություններից օգտվելը։

In recent days, problems with the work of Yandex have made it difficult to use taxi services.

Հաղորդվում է, որ ծառայությունը մի քանի օր շարունակ ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն չի աշխատել, իսկ վերականգնման ընթացքում շարունակվել են քարտեզների և նավիգացիայի հետ կապված խափանումները։

It is reported that the service did not work in full or in part for several days, and during the restoration, failures related to maps and navigation continued.

Այս իրավիճակում քաղաքացիների համար սովորական դարձած տաքսի պատվիրելու գործընթացը վերածվել է լրացուցիչ անհարմարությունների: Հայաստանի տաքսի ծառայությունների շուկայում գործում են տարբեր ընկերություններ, սակայն «Յանդեքսի» նշանակալի դերակատարումը դժվար է անտեսել։

In this situation, the process of ordering a taxi, which has become commonplace for citizens, has turned into additional inconveniences.

Խնդիրն այն չէ, որ տեխնոլոգիական ընկերությունը կարող է երբեմն խափանում ունենալ․ նման իրավիճակներից ապահովագրված չէ աշխարհի որևէ ծառայություն։

Various companies operate in the Armenian taxi services market, but the significant role of Yandex is difficult to ignore.

Խնդիրն այն է, թե որքանո՞վ է շուկան պատրաստ նման խափանումներին և արդյոք կա՞ն բավարար այլընտրանքներ՝ ծառայության բնականոն աշխատանքն ապահովելու համար։

The problem is not that a technology company may occasionally have a failure: no service in the world is insured against such situations.

Հայաստանում այս իրավիճակը նորից ուշադրության կենտրոն է բերում մրցակցության հարցը։

The problem is how ready the market is for such failures and whether there are sufficient alternatives to ensure the normal operation of the service.

Եթե քաղաքացիների զգալի մասը ստիպված է սպասել մեկ ընկերության համակարգի վերականգնմանը, ապա արդյոք շուկայում առկա այլ ծառայությունները բավարար չափով հասանելի՞ են, մրցունակ և տեխնոլոգիապես պատրաստված։

In Armenia, this situation again brings the issue of competition into the spotlight.

Այս պատմության մեջ առանձնահատուկ հարցադրումներ են առաջանում իշխանությունների հասցեին։

If a significant part of citizens has to wait for the restoration of one company's system, then are other services on the market sufficiently accessible, competitive and technologically prepared?

Տեխնոլոգիական զարգացումը միայն միջազգային համաժողովներին մասնակցելը, ներդրումների մասին հայտարարություններ անելը կամ նորարարության մասին խոսելը չէ։

This story raises specific questions for the authorities.

Այն նաև նշանակում է՝ ստեղծել այնպիսի միջավայր, որտեղ շուկան կախված չէ մեկ հարթակից, իսկ քաղաքացիները տեխնիկական խափանումների դեպքում չեն հայտնվում անորոշության մեջ։

Technological development is not only about participating in international conferences, making investment announcements or talking about innovation.

Ինչո՞ւ Հայաստանում չեն ձևավորվել ավելի հզոր, հասանելի և մրցունակ այլընտրանքներ, որոնք կկարողանային սպասարկել քաղաքացիներին նման իրավիճակներում։

It also means creating an environment where the market does not depend on a single platform, and citizens do not find themselves in uncertainty in the event of technical failures.

Արդյոք պետությունը գնահատե՞լ է տրանսպորտային ծառայությունների թվային կախվածության ռիսկերը։

Why haven’t more powerful, accessible and competitive alternatives been developed in Armenia that could serve citizens in such situations?

Կա՞ արդյոք ճգնաժամային իրավիճակների համար մշակված որևէ ծրագիր, թե՞ յուրաքանչյուր տեխնիկական խափանումից հետո քաղաքացիները պարզապես պետք է սպասեն, մինչև մասնավոր ընկերությունը վերականգնի իր համակարգերի աշխատանքը։

Has the state assessed the risks of digital dependence on transport services?

Սրանք հարցեր են, որոնց պատասխանները պետք է տան ոլորտի պատասխանատուները, այդ թվում՝ բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության ոլորտի պետական կառույցները։

Is there any plan developed for crisis situations, or after each technical failure, citizens simply have to wait until a private company restores its systems?

Մինչ այդ, «Յանդեքսի» խափանումը մնում է ոչ միայն մեկ ընկերության տեխնիկական խնդրի պատմություն, այլև լուրջ ահազանգ՝ Հայաստանի թվային շուկայի դիմակայունության մասին։

These are questions that must be answered by those responsible for the sector, including state structures in the high-tech industry.

Իսկ իշխանությունների համար սա հնարավորություն է՝ ապացուցելու, որ տեխնոլոգիական զարգացման մասին խոստումները կարող են վերածվել իրական արդյունքի, ոչ թե մնալ գեղեցիկ կարգախոսների մակարդակում»։

Until then, the Yandex outage remains not only the story of one company’s technical problem, but also a serious alarm about the resilience of Armenia’s digital market.

Մանրամասները՝ «Ժողովուրդ» օրաթերթի այսօրվա համարում:

And for the authorities, this is an opportunity to prove that promises of technological development can turn into real results, and not remain at the level of beautiful slogans.

Details in today’s issue of the Zhoghovurd daily.