First, the ceremony of welcoming the leaders of the countries took place, followed by a joint video conference.

Նախ տեղի է ունեցել երկրների առաջնորդների դիմավորման, ապա համատեղ տեսալուսանկարահանման արարողությունը։

Then, at the closed session, Prime Minister Pashinyan made a speech, in which, in particular, he noted:

Հաջորդիվ նեղ կազմով նիստում վարչապետ Փաշինյանը հանդես է եկել ելույթով, որում, մասնավորապես, նշել է․

Distinguished heads of delegations,

Պատվիրակությունների հարգելի ղեկավարներ,

I am pleased to welcome you to the regular session of the Council of Heads of the CIS member states.

Ուրախ եմ ողջունել ձեզ Անկախ Պետությունների Համագործակցության մասնակից պետությունների ղեկավարների խորհրդի հերթական նիստում։

First of all, I would like to express my heartfelt gratitude to our Turkmen friends and personally to esteemed President Serdar Berdimuhamedow for the warm welcome, hospitality, and high-level organization of today's summit.

Նախևառաջ, ցանկանում եմ սրտանց շնորհակալություն հայտնել մեր թուրքմեն բարեկամներին և անձամբ մեծարգո նախագահ Սերդար Բերդիմուհամեդովին՝ ջերմ ընդունելության, հյուրընկալության և այսօրվա գագաթնաժողովը բարձր մակարդակով կազմակերպելու համար։

I would like to especially note the scale of this meeting, which is being held in the Avaza National Tourist Zone, which is truly impressive not only with its natural beauty, but also with its infrastructural potential. Serdar Gurbanguly, I cycled around the city this morning and I must say that I am impressed by the quality of the roads, the green spaces, the architecture and the lighting of the city. And I want to say that especially in the early morning it is a real paradise for a cyclist.

Ցանկանում եմ առանձնահատուկ նշել այս հանդիպման մասշտաբը, որն անցկացվում է Ավազա ազգային զբոսաշրջային գոտում, որն իրապես տպավորիչ է ոչ միայն իր բնական գեղեցկությամբ, այլև ենթակառուցվածքային ներուժով։ Սերդար Գուրբանգուլի, ես այսօր առավոտյան հեծանիվով շրջել եմ քաղաքում և պետք է ասեմ, որ տպավորված եմ ճանապարհների որակով, կանաչ տարածքներով, քաղաքի ճարտարապետությամբ և լուսավորությամբ։ Եվ ուզում եմ ասել, որ հատկապես վաղ առավոտյան այստեղ հեծանվորդի համար իսկական դրախտ է։

The cultural program organized on the shores of the Caspian Sea on the eve of the summit made it possible to fully experience the richness of the traditions and cultural diversity of the peoples of our states.

Գագաթնաժողովի նախօրեին Կասպից ծովի ափին կազմակերպված մշակութային ծրագիրը հնարավորություն տվեց լիարժեքորեն զգալ մեր պետությունների ժողովուրդների ավանդույթների հարստությունն ու մշակութային բազմազանությունը։

I would also like to thank the Turkmen side for the work carried out within the framework of the chairmanship in the CIS in the past year. In turn, the Armenian side has made constructive efforts to practically implement the priorities outlined in the concept of Turkmenistan's chairmanship in the Commonwealth. I would also like to congratulate Shavakat Miromonov and the friends of Uzbekistan on the occasion of assuming the chairmanship in the CIS. Of course, you can count on our support.

Ցանկանում եմ նաև շնորհակալություն հայտնել թուրքմենական կողմին՝ ավարտվող տարում ԱՊՀ-ում նախագահության շրջանակներում կատարած աշխատանքի համար։ Իր հերթին, հայկական կողմը կառուցողական ջանքեր է գործադրել Համագործակցությունում Թուրքմենստանի նախագահության հայեցակարգով նախանշված առաջնահերթությունների գործնական իրականացման ուղղությամբ։ Նաև ցանկանում եմ շնորհավորել Շավաքաթ Միրոմոնովին և Ուզբեկստանի ընկերներին ԱՊՀ-ում նախագահության ընդունման առիթով: Իհարկե, դուք կարող եք ապավինել մեր աջակցությանը:

Distinguished Heads of Delegations,

Պատվիրակությունների հարգելի ղեկավարներ,

It is noteworthy that today’s session is being held in the year of the 35th anniversary of the formation of the Commonwealth of Independent States.

Հատկանշական է, որ այսօրվա նիստն անցկացվում է Անկախ Պետությունների Համագործակցության կազմավորման 35-ամյակի տարում։

One of the fundamental documents of the CIS is the Alma-Ata Declaration of December 21, 1991. By this document, 11 Soviet republics, recognizing and respecting each other’s territorial integrity and the inviolability of existing borders, recorded the termination of the existence of the Union of Soviet Socialist Republics.

ԱՊՀ հիմնարար փաստաթղթերից մեկը 1991 թվականի դեկտեմբերի 21-ի Ալմա-Աթայի հռչակագիրն է։ Այդ փաստաթղթով 11 խորհրդային հանրապետություններ, ճանաչելով և հարգելով միմյանց տարածքային ամբողջականությունն ու գոյություն ունեցող սահմանների անխախտելիությունը, արձանագրեցին Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունների Միության գոյության դադարեցումը։

Dear colleagues,

Հարգելի գործընկերներ,

The Alma-Ata Declaration played a key role in establishing peace between the Republic of Armenia and the Republic of Azerbaijan.

Ալմա-Աթայի հռչակագիրն առանցքային դեր է խաղացել Հայաստանի Հանրապետության և Ադրբեջանի Հանրապետության միջև խաղաղության հաստատման գործում։

In 2024, Armenia and Azerbaijan signed and ratified the Regulation on the Joint Activities of the Commissions on the Delimitation of the State Border between the Republic of Armenia and the Republic of Azerbaijan.

2024 թվականին Հայաստանն ու Ադրբեջանը ստորագրել և վավերացրել են Հայաստանի Հանրապետության և Ադրբեջանի Հանրապետության միջև պետական սահմանի սահմանազատման հարցերով հանձնաժողովների համատեղ գործունեության մասին կանոնակարգը։

This Regulation became the first bilateral legally binding document signed between independent Armenia and independent Azerbaijan. And that document stipulates that the relevant commissions of Armenia and Azerbaijan will adopt the Alma-Ata Declaration as a fundamental principle in the process of demarcation of the state border between the Republic of Armenia and the Republic of Azerbaijan.

Այս կանոնակարգը դարձավ անկախ Հայաստանի և անկախ Ադրբեջանի միջև կնքված առաջին երկկողմ իրավաբանորեն ուժ ունեցող փաստաթուղթը։ Եվ այդ փաստաթղթում ամրագրված է, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի համապատասխան հանձնաժողովները Հայաստանի Հանրապետության և Ադրբեջանի Հանրապետության միջև պետական սահմանի սահմանազատման գործընթացում որպես հիմնարար սկզբունք հիմք են ընդունելու Ալմա-Աթայի հռչակագիրը։

The CIS fundamental document also occupies a key place in the initialed text of the Agreement on the Establishment of Peace and Interstate Relations between the Republic of Armenia and the Republic of Azerbaijan.

ԱՊՀ հիմնարար փաստաթուղթն առանցքային տեղ է զբաղեցնում նաև Հայաստանի Հանրապետության և Ադրբեջանի Հանրապետության միջև խաղաղության և միջպետական հարաբերությունների հաստատման մասին համաձայնագրի նախաստորագրված տեքստում։

The preamble of the document mentions the Alma-Ata Declaration, and the first article states: Affirming that the borders between the former Soviet Socialist Republics of the USSR have become the international borders of the respective independent states and have been recognized as such by the international community, the Parties recognize and respect each other's sovereignty, territorial integrity, inviolability of international borders and political independence.

Փաստաթղթի նախաբանում հիշատակվում է Ալմա-Աթայի հռչակագիրը, իսկ առաջին հոդվածում ասվում է. Հաստատելով, որ նախկին ԽՍՀՄ խորհրդային սոցիալիստական հանրապետությունների միջև սահմանները դարձել են համապատասխան անկախ պետությունների միջազգային սահմաններ և որպես այդպիսին ճանաչվել են միջազգային հանրության կողմից՝ Կողմերը ճանաչում և հարգում են միմյանց ինքնիշխանությունը, տարածքային ամբողջականությունը, միջազգային սահմանների անխախտելիությունը և քաղաքական անկախությունը։

And the second article of the same agreement states: In full compliance with Article One, the Parties confirm that they have no territorial claims to each other and will not make such claims in the future. The Parties will not take any action, including planning, preparing, encouraging or supporting actions aimed at the dismemberment or violation, in whole or in part, of the territorial integrity or political unity of the other Party.

Իսկ նույն համաձայնագրի երկրորդ հոդվածում ասվում է. Լիովին համապատասխանելով Առաջին հոդվածին՝ Կողմերը հաստատում են, որ միմյանց նկատմամբ չունեն որևէ տարածքային պահանջներ և ապագայում ևս նման պահանջներ չեն ներկայացնի։ Կողմերը չեն ձեռնարկի որևէ գործողություն, ներառյալ՝ այնպիսի գործողությունների պլանավորումը, նախապատրաստումը, խրախուսումը կամ աջակցումը, որոնք ուղղված են մյուս Կողմի տարածքային ամբողջականության կամ քաղաքական միասնության ամբողջական կամ մասնակի մասնատմանը կամ խախտմանը։

The agreement containing the above articles was initialed on August 8, 2025, during the peace summit hosted by US President Donald Trump at the White House.

Վերոնշյալ հոդվածները պարունակող համաձայնագիրը նախաստորագրվել է 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին՝ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի կողմից Սպիտակ տանը կազմակերպված խաղաղության գագաթնաժողովի ընթացքում։

After the war of 2020, we have come a long way towards peace. In this context, I would like to emphasize the role of the President of the Russian Federation Vladimir Putin in achieving a ceasefire in November 2020.

2020 թվականի պատերազմից հետո մենք երկար ճանապարհ ենք անցել դեպի խաղաղություն։ Այս համատեքստում, ցանկանում եմ ընդգծել Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինի դերը 2020 թվականի նոյեմբերին հրադադարի հասնելու գործում։

However, even after the signing of the statement of November 9, 2020, unfortunately, we did not manage to achieve peace in practice. It was obvious that there is only one real option for achieving peace between Armenia and Azerbaijan - the architecture built on the principles of the Alma-Ata Declaration.

Սակայն նույնիսկ 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի հայտարարության ստորագրումից հետո, ցավոք, մեզ փաստացի չհաջողվեց հասնել խաղաղության։ Ակնհայտ էր, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության հասնելու միայն մեկ իրական տարբերակ կա՝ Ալմա-Աթայի հռչակագրի սկզբունքների վրա կառուցված ճարտարապետությունը։

It must be admitted that the adoption of the Alma-Ata Declaration in 1991 did not prevent the escalation of the conflict between Armenia and Azerbaijan.

Պետք է ընդունել, որ 1991 թվականին Ալմա-Աթայի հռչակագրի ընդունումը չկանխեց Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հակամարտության սրումը։

For more than 30 years, the conflict continued under the conditions of the Alma-Ata Declaration, and, as it were, its existence was not noticeable.

Ավելի քան 30 տարի հակամարտությունը շարունակվել է Ալմա-Աթայի հռչակագրի գոյության պայմաններում, և, կարծես թե, դրա գոյությունը նկատելի չէր։

In order to establish full peace, figuratively speaking, it was necessary to revive the Alma-Ata Declaration, which we did with the President of Azerbaijan on October 6, 2022, following the results of the quadrilateral meeting held in Prague at the initiative of French President Emmanuel Macron and European Council President Charles Michel.

Լիարժեք խաղաղություն հաստատելու համար, պատկերավոր ասած, անհրաժեշտ էր վերածնել Ալմա-Աթայի հռչակագիրը, ինչը մենք Ադրբեջանի նախագահի հետ արեցինք 2022 թվականի հոկտեմբերի 6-ին՝ Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնի և Եվրոպական խորհրդի նախագահ Շառլ Միշելի նախաձեռնությամբ Պրահայում կայացած քառակողմ հանդիպման արդյունքներով։

Dear Heads of State,

Պետությունների հարգելի ղեկավարներ,

Peace between Armenia and Azerbaijan is an accomplished fact.

Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղությունը կայացած փաստ է։

Today, we can record that over the past two years, we have not had any casualties or injuries as a result of clashes between Armenians and Azerbaijanis, unlike the previous more than 30 years, when, starting in the 1990s, there were casualties and injuries on both sides every year.

Այսօր կարող ենք արձանագրել, որ վերջին երկու տարուց ավելի ժամանակահատվածում հայերի և ադրբեջանցիների միջև փոխհրաձգությունների հետևանքով զոհեր և վիրավորներ չենք ունեցել, ի տարբերություն նախորդ ավելի քան 30 տարիների, երբ 1990-ականներից սկսած՝ ամեն տարի երկու կողմերից էլ զոհեր և վիրավորներ էին լինում։

For almost a year now, the Azerbaijani railway has been open to Armenian cargo.

Արդեն գրեթե մեկ տարի է, ինչ Ադրբեջանի երկաթուղին բաց է հայկական բեռների համար։

Bilateral trade between Armenia and Azerbaijan has begun, and a 12-kilometer section of the state border between Armenia and Azerbaijan has been demarcated and demarcated.

Սկսվել է երկկողմ առևտուրը Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև, սահմանազատվել և սահմանագծվել է Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև պետական սահմանի 12-կիլոմետրանոց հատվածը։

In the near future, we are waiting for the implementation of the TRIPP project on the territory of the Republic of Armenia, which will unblock communications between Armenia and Azerbaijan, including the connection between the northern and southern parts of Armenia through the territory of the Nakhchivan Autonomous Republic of Azerbaijan, as well as the connection between the main part of the Republic of Azerbaijan and its Nakhchivan Autonomous Republic through the territory of the Republic of Armenia, on the basis of respect for the sovereignty, territorial integrity and jurisdiction of states.

Մոտ ապագայում մեզ սպասում է TRIPP նախագծի իրականացումը Հայաստանի Հանրապետության տարածքում, որը կապաշրջափակի Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հաղորդակցությունները, այդ թվում՝ Հայաստանի հյուսիսային և հարավային հատվածների միջև կապն Ադրբեջանի Նախջևանի Ինքնավար Հանրապետության տարածքով, ինչպես նաև Ադրբեջանի Հանրապետության հիմնական մասի և նրա Նախջևանի Ինքնավար Հանրապետության միջև կապը Հայաստանի Հանրապետության տարածքով՝ պետությունների ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության և իրավազորության հարգման հիման վրա։

This is happening in fulfillment of the Washington Declaration, the third paragraph of which states: We affirmed the importance of opening communications between the two countries for the purpose of domestic bilateral and international transportation, contributing to peace, stability and prosperity in the region and adjacent territories, based on the sovereignty, territorial integrity and jurisdiction of states. These efforts should include unhindered communication between the main part of the Republic of Azerbaijan and its Nakhchivan Autonomous Republic for international and domestic transportation through the territory of the Republic of Armenia with the mutual benefits of the Republic of Armenia.

Սա տեղի է ունենում ի կատարում Վաշինգտոնի հռչակագրի, որի երրորդ կետում ասվում է. Մենք հաստատեցինք երկու երկրների միջև հաղորդակցությունների բացման կարևորությունը ներպետական երկկողմ և միջազգային փոխադրումների նպատակով՝ նպաստելով տարածաշրջանում և հարակից տարածքներում խաղաղությանը, կայունությանը և բարգավաճմանը՝ հիմնվելով ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության և պետությունների իրավազորության վրա: Այս ջանքերը պետք է ներառեն անխոչընդոտ հաղորդակցությունը Ադրբեջանի Հանրապետության հիմնական մասի և նրա Նախջևանի Ինքնավար Հանրապետության միջև Հայաստանի Հանրապետության տարածքով միջազգային և ներպետական փոխադրումների համար Հայաստանի Հանրապետության փոխադարձ օգուտներով:

Thus, new international logistics routes will also be opened - from East to West and from South to North, including railway communication between the Persian Gulf and the Black Sea through the territories of the Islamic Republic of Iran, the Nakhchivan Autonomous Republic of Azerbaijan, the Republic of Armenia and Georgia.

Այսպիսով, կբացվեն նաև նոր միջազգային լոգիստիկ ուղիներ՝ Արևելքից Արևմուտք և Հարավից Հյուսիս, այդ թվում՝ երկաթուղային հաղորդակցություն Պարսից ծոցի և Սև ծովի միջև՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության, Ադրբեջանի Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության, Հայաստանի Հանրապետության և Վրաստանի տարածքներով։

This shows that the implementation of the TRIPP project is beneficial to all countries in the region, including the CIS countries, which will gain new logistical opportunities.

Սա ցույց է տալիս, որ TRIPP նախագծի իրականացումը ձեռնտու է տարածաշրջանի բոլոր երկրներին, այդ թվում՝ ԱՊՀ երկրներին, որոնք ձեռք կբերեն լոգիստիկ նոր հնարավորություններ։

In this context, I would like to note that the opening of the state border and, accordingly, the restoration of the connecting automobile and railway infrastructure between Armenia and Turkey is expected.

Այս համատեքստում, ցանկանում եմ նշել, որ ակնկալվում է պետական սահմանի բացում և, համապատասխանաբար, Հայաստանի և Թուրքիայի միջև կապող ավտոմոբիլային ու երկաթուղային ենթակառուցվածքների վերականգնում։

Dear friends,

Հարգելի ընկերներ,

It should be emphasized that the peace established between Armenia and Azerbaijan is not perfect. It is clear that there are humanitarian issues that are still waiting to be resolved. I mean the issues related to the clarification of the fate of missing persons, demining, and persons in detention.

Պետք է ընդգծել, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հաստատված խաղաղությունը կատարյալ չէ։ Ակնհայտ է, որ կան հումանիտար հարցեր, որոնք դեռ սպասում են իրենց լուծմանը։ Նկատի ունեմ անհայտ կորածների ճակատագրերի պարզման, ականազերծման և կալանքի տակ գտնվող անձանց հետ կապված հարցերը։

Unfortunately, sometimes there are exacerbations of negative moods in both Armenia and Azerbaijan, including at the official level. However, these phenomena, even if they raise questions, no longer call into question the fact of the existence of a stable peace.

Ցավոք, երբեմն և՛ Հայաստանում, և՛ Ադրբեջանում տեղի են ունենում բացասական տրամադրությունների սրացումներ, այդ թվում՝ պաշտոնական մակարդակով։ Սակայն այդ երևույթները, նույնիսկ եթե հարցեր են բարձրացնում, այլևս կասկածի տակ չեն դնում կայուն խաղաղության գոյության փաստը։

It is simply necessary to understand that a conflict that has lasted more than 30 years cannot be turned off in an instant with a single flick of a switch. This will require time and consistency.

Պարզապես պետք է հասկանալ, որ ավելի քան 30 տարի տևած հակամարտությունը հնարավոր չէ մեկ ակնթարթում անջատել անջատիչի մեկ շարժումով։ Դրա համար ժամանակ և հետևողականություն կպահանջվեն։

There have been many victims, suffering, hostility, disputes, and the conviction that after so many years of conflict, peaceful coexistence between Armenia and Azerbaijan is no longer possible.

Եղել են բազմաթիվ զոհեր, տառապանքներ, թշնամանք, վեճեր և համոզմունք, որ հակամարտության այսքան տարիներից հետո Հայաստանի և Ադրբեջանի խաղաղ համակեցությունն այլևս անհնար է։

If we look at the issue from this perspective, then with the President of Azerbaijan and with the support of our international partners, we have achieved the impossible, and we need to take care of the achieved peace every day, to preserve it, because this achievement serves, first of all, the peoples of Armenia and Azerbaijan, the strengthening of the independence of Armenia and Azerbaijan, the future generations of Armenia and Azerbaijan, who have received a historic opportunity not only for peaceful coexistence, but also for cooperation and good neighborliness, based on common interests.

Եթե հարցին նայենք այս տեսանկյունից, ապա Ադրբեջանի նախագահի հետ և մեր միջազգային գործընկերների աջակցությամբ մենք հասել ենք անհնարինի, և մեզ անհրաժեշտ է ամեն օր հոգ տանել ձեռք բերված խաղաղության մասին, պահպանել այն, որովհետև այդ ձեռքբերումն առաջին հերթին ծառայում է Հայաստանի և Ադրբեջանի ժողովուրդներին, Հայաստանի և Ադրբեջանի անկախության ամրապնդմանը, Հայաստանի և Ադրբեջանի ապագա սերունդներին, որոնք պատմական հնարավորություն են ստացել ոչ միայն խաղաղ համակեցության, այլև համագործակցության և բարիդրացիության համար՝ հիմնվելով ընդհանուր շահերի վրա։

It was the Alma-Ata Declaration and its revival that created that historic opportunity, or, more precisely, the historical reality, and we simply need to rely on that reality, looking towards the future, where the parties unreservedly recognize and respect each other's sovereignty, territorial integrity, inviolability of international borders and political independence, and the parties do not have any overt or covert territorial claims against each other today and forever.

Հենց Ալմա-Աթայի հռչակագիրը և դրա վերածնունդը ստեղծեցին այդ պատմական հնարավորությունը կամ, ավելի ճիշտ՝ պատմական իրականությունը, և մեզ պարզապես անհրաժեշտ է հենվել այդ իրականության վրա՝ հայացքն ուղղելով դեպի ապագա, որտեղ կողմերն առանց վերապահումների ճանաչում և հարգում են միմյանց ինքնիշխանությունը, տարածքային ամբողջականությունը, միջազգային սահմանների անխախտելիությունը և քաղաքական անկախությունը, և կողմերն այսօր ու ընդմիշտ միմյանց նկատմամբ չունեն որևէ բացահայտ կամ քողարկված տարածքային պահանջ։

Dear heads of state, this is exactly the strategy chosen by the Republic of Armenia. And it is very important to emphasize that in the Washington Declaration we recognized the need to continue efforts aimed at the signing and final ratification of a peace treaty between Armenia and Azerbaijan and emphasized the importance of preserving and strengthening peace between our two countries.

Պետությունների հարգելի ղեկավարներ, հենց այսպիսի ռազմավարություն է ընտրել Հայաստանի Հանրապետությունը։ Եվ շատ կարևոր է ընդգծել, որ Վաշինգտոնի հռչակագրում մենք ընդունեցինք Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության համաձայնագրի ստորագրման և վերջնական վավերացմանն ուղղված ջանքերը շարունակելու անհրաժեշտությունը և ընդգծեցինք մեր երկու երկրների միջև խաղաղության պահպանման և ամրապնդման կարևորությունը:

We are moving forward on this path, and I hope and am confident that by working together, we will achieve our ultimate goal - the signing and ratification of a peace treaty between the Republic of Armenia and the Republic of Azerbaijan.

Մենք առաջ ենք շարժվում այս ճանապարհով, և ես հույս ունեմ ու վստահ եմ, որ համատեղ համագործակցելով՝ մենք կհասնենք մեր վերջնական նպատակին՝ Հայաստանի Հանրապետության և Ադրբեջանի Հանրապետության միջև խաղաղության պայմանագրի ստորագրմանը և վավերացմանը:

Thank you for your attention.

Շնորհակալություն ուշադրության համար։

This was followed by an expanded meeting of the Council of Heads of State of the CIS member states, during which the adopted documents on cooperation within the CIS framework were signed.

Այնուհետև հաջորդել է ԱՊՀ մասնակից պետությունների ղեկավարների խորհրդի ընդլայնված կազմով հանդիպումը, որի ընթացքում ստորագրվել են ԱՊՀ շրջանակում համագործակցությանը վերաբերող ընդունված փաստաթղթերը