From landslides and drought to forest restoration: Armenia's climate risks and COP17 targets

The maps are divided into sections on physical and meteorological hazards and water availability index.

Քարտեզներն առանձնացված են ֆիզիկական և օդերևութաբանական վտանգների և ջրի հասանելիության ինդեքսի բաժինների։

Physical hazards include layers on landslides, mudslides, floods, flood protection structures, burned areas (2018-2025).

Ֆիզիկական վտանգների մեջ ներառված են սողանքների, սելավների, հեղեղումների, հեղեղապաշտպան կառույցների, այրված տարածքների (2018-2025թթ․) քարտեզների շերտերը։

Meteorological hazards include maps of actual temperature and precipitation changes (2011-2015), hail, climate zones, freezing, precipitation, drought frequency and others.

Օդերևութաբանական վտանգների մեջ առկա են փաստացի ջերմաստիճանի ու տեղումների փոփոխության (2011-2015), կարկտահարության, կլիմայական գոտիների, սառցակալման, տեղումների, երաշտի հաճախականության և այլ քարտեզներ։

The Water Access Index section includes maps of irrigated areas, surface waters, reservoirs, canals and drainages.

Ջրի հասանելիության ինդեքս բաժնում ներառված են ոռոգվող տարածքների, մակերևութային ջրերի, ջրամբարների, ջրանցքների ու դրենաժների քարտեզները։

The data underlying all maps have been updated from several other data sources, such as Japan International Cooperation Agency (JICA), Copernicus Sentinel-1 SAR, Sentinel-2, Sentinel-1, Sentinel-2, NASA FIRMS, Landsat, etc.

Բոլոր քարտեզների համար հիմք հանդիսացած տվյալները թարմացվել են մի քանի այլ տվյալների աղբյուրներից, ինչպես՝ Ճապոնիայի միջազգային համագործակցության գործակալության (JICA), Copernicus Sentinel-1 SAR, Sentinel-2, Sentinel-1, Sentinel-2, NASA FIRMS, Landsat և այլն։

According to the Central Bank, the maps are intended primarily for financial institutions to take into account climatic physical risks in lending, collateral valuation, insurance and portfolio management processes. At the same time, the maps can be used for territorial and infrastructure planning, agriculture, water resources management and research.

Կենտրոնական բանկի փոխանցմամբ՝ քարտեզները նախատեսված են առաջին հերթին ֆինանսական կազմակերպությունների համար՝ վարկավորման, գրավի գնահատման, ապահովագրության և պորտֆելի կառավարման գործընթացներում կլիմայական ֆիզիկական ռիսկերը հաշվի առնելու նպատակով։ Միաժամանակ քարտեզները կարող են օգտագործվել տարածքային և ենթակառուցվածքային պլանավորման, գյուղատնտեսության, ջրային ռեսուրսների կառավարման և հետազոտությունների համար։

Climate risks in Armenia

Կլիմայական ռիսկերը Հայաստանում

Armenia is not left out of global climate change. During 1929-2016, the temperature increased by 1.23 degrees. This increase is projected to reach 5.6 degrees by 2100.

Գլոբալ կլիմայական փոփոխություններից Հայաստանն անմասն չի մնում։ 1929-2016 թվականների ընթացքում ջերմաստիճանը բարձրացել է 1,23 աստիճանով։ Կանխատեսվում է, որ 2100 թվականին այս աճը կհասնի 5,6 աստիճանի։

According to the Central Bank, the most common physical climate risks in Armenia are heat waves, drought, extreme precipitation, floods, and landslides. In terms of climate vulnerability, Armenia ranks 52nd out of 181 countries as of 2022.

Ըստ Կենտրոնական բանկի ներկայացրած տվյալների՝ Հայաստանում առավել տարածված ֆիզիկական կլիմայական ռիսկերն են ջերմային ալիքները, երաշտը, ծայրահեղ տեղումները, հեղեղումները և սողանքները: Կլիմայի հանդեպ խոցելիության տեսնակյունից Հայաստանը 2022 թվականի դրությամբ 181 երկրից 52-րդ տեղում է։

Armenia has committed to reducing greenhouse gas emissions by 40 percent below 1990 levels by 2030.

Հայաստանը պարտավորվել է մինչև 2030 թվականը երկրում ջերմոցային գազերի արտանետումները նվազեցնել 1990 թվականի մակարդակից 40 տոկոսով​:

Climate change is also associated with financial risks due to its negative effects on the economy. According to the Central Bank, about 40 percent of the banking sector’s loan portfolio in Armenia belongs to climate-vulnerable economic sectors.

Կլիմայի փոփոխությունը կապված է նաև ֆինանսական ռիսկերի հետ՝ տնտեսության վրա ունեցած բացասական հետևանքների պատճառով։ Կենտրոնական բանկի տեղեկացմամբ՝ ՀՀ-ում բանկային հատվածի վարկային պորտֆելի մոտ 40 տոկոսը պատկանում է կլիմայի հանդեպ խոցելի տնտեսական ոլորտներին:

The Central Bank designed and compiled these maps based on several studies, including the 2021 World Bank and Asian Development Bank Climate Risks in Armenia report, the 2022 International Monetary Fund’s Fiscal and Macroeconomic Risks to Climate Change report, and Armenia’s Nationally Determined Contributions (NDCs) report for 2021-2030.

Կենտրոնական բանկն այս քարտեզները նախագծել ու կազմել է հիմք ունենալով մի քանի հետազոտություն, այդ թվում՝ 2021 թվականին իրականացված Համաշխարհային բանկի ու Ասիական զարգացման բանկի՝ Հայաստանի կլիմայական ռիսկերի մասին զեկույցը, Արժույթի միջազգային հիմնադրամի 2022 թվականի՝ Հայաստանի բյուջետային և մակրոտնտեսական ռիսկերը կլիմայի փոփոխության պայմաններում զեկույցը, Հայաստանի 2021-2030 թվականների Ազգային մակարդակով սահմանված ներդրումների (NDCs) մասին զեկույցը։

According to the Armenia Climate Risks report, temperatures in Armenia could rise by 4.7 degrees Celsius by 2090 compared to the 1986-2005 baseline, which is 35-40 percent higher than the global average warming rate. The Caucasus glaciers will almost completely disappear during the 21st century. Armenia’s mountain glaciers are retreating at a rate of about 8 meters per year.

Հայաստանի կլիմայական ռիսկերի զեկույցի համաձայն՝ մինչև 2090 թվականը Հայաստանում ջերմաստիճանը կարող է բարձրանալ 4,7 աստիճանով՝ 19862005 թվականներին ելակետային ցուցանիշների համեմատ, ինչը 35-40 տոկոսով գերազանցում է համաշխարհային միջին տաքացման տեմպը: Կովկասյան սառցադաշտերը 21-րդ դարի ընթացքում գրեթե ամբողջությամբ կանհետանան: Հայաստանի լեռնային սառցադաշտերը նահանջում են տարեկան շուրջ 8 մետր արագությամբ:

In addition, Armenia’s rainfall is highly uneven, ranging from just 200 mm per year in the western plains to 1,000 mm in the highlands. 4.1 percent of Armenia’s territory is at risk of landslides, affecting about a third of its communities.

Բացի այդ, Հայաստանում տեղումների քանակը խիստ անհամաչափ է՝ արևմտյան հարթավայրերում տարեկան ընդամենը 200 մմ-ից մինչև բարձրլեռնային գագաթներում 1000 մմ: Հայաստանի տարածքի 4,1 տոկոսը ենթակա է սողանքների ռիսկի, ինչն ազդում է համայնքների մոտ մեկ երրորդի վրա:

According to the report, potato yields could decline by 21 percent by the 2070s, particularly in Shirak and Syunik regions, and grape yields in the Ararat Valley by 20 percent. Heat stress could reduce peak-season labor productivity by 20 percent by the 2050s.

Զեկույցի համաձայն՝ մինչև 2070-ականները կարտոֆիլի բերքատվությունը կարող է նվազել 21 տոկոսով, հատկապես Շիրակի և Սյունիքի մարզերում, իսկ խաղողի բերքատվությունը Արարատյան դաշտում՝ 20 տոկոսով: Շոգի պատճառով առաջացած սթրեսի հետևանքով պիկ ամիսներին աշխատուժի արտադրողականությունը մինչև 2050-ականները կարող է նվազել 20 տոկոսով:

According to the report, Armenia ranks fourth in the world in terms of annual average temperature variability. The annual duration of droughts increased by 33 days between 2000 and 2017.

Հայաստանի բյուջետային և մակրոտնտեսական ռիսկերը կլիմայի փոփոխության պայմաններում զեկույցի համաձայն` Հայաստանը տարեկան միջին ջերմաստիճանի տատանողականությամբ աշխարհում չորրորդ տեղում է: 2000-2017 թվականների ընթացքում երաշտների տարեկան տևողությունն ավելացել է 33 օրով:

Under the high climate variability scenario, Armenia’s public debt-to-GDP ratio will reach 62 percent by 2072, compared to 47 percent in the baseline.

Կլիմայական բարձր տատանողականության սցենարով մինչև 2072 թվականը Հայաստանի պետական պարտքի և ՀՆԱ հարաբերակցությունը կհասնի 62 տոկոսի՝ բազային 47 տոկոսի համեմատ:

Where are the most vulnerable areas in Armenia?

Որտե՞ղ են Հայաստանի ամենախոցելի տարածքները

In the climate risk maps, the vulnerability of settlements and communities is assessed using a final index. The assessment takes into account the hazard index, water vulnerability, natural disasters: landslides, mudslides, floods, hail, frost, and climate extremes: precipitation, maximum and minimum temperatures.

Կլիմայական ռիսկերի քարտեզներում բնակավայրերի ու համայնքների խոցելիությունը գնահատվում է վերջնական ինդեքսի միջոցով։ Գնահատումը հաշվի է առնում վտանգների ինդեքսը, ջրային խոցելիությունը, բնական աղետների՝ սողանքների, սելավների, հեղեղումների, կարկտի, սառնամանիքի և կլիմայական ծայրահեղությունների՝ տեղումների, առավելագույն և նվազագույն ջերմաստիճանների ցուցանիշները։

1,001 settlements were assessed, of which 74 have high vulnerability. The most vulnerable in terms of climate risks is Ararat region, with 34 high-risk settlements. The main factors are high temperatures, frequency of floods, and water resource deficit. The next in terms of vulnerability is Lori region, with 17 high-risk settlements. The activity of landslides and mudslides is high here, as is the risk of heavy rainfall and flooding. The most vulnerable of all assessed settlements is the settlement of Antaramut in Pambak community, Lori region.

Գնահատվել է 1,001 բնակավայր, որից բարձր խոցելիություն ունեն 74-ը: Կլիմայական ռիսկերի տեսանկյունից ամենախոցելին Արարատի մարզն է՝ 34 բարձր ռիսկային բնակավայրով: Հիմնական գործոններն են՝ բարձր ջերմաստիճանը, հեղեղումների հաճախականությունն ու ջրային ռեսուրսների դեֆիցիտը: Խոցելիության առումով հաջորդը Լոռու մարզն է՝ 17 բարձր ռիսկային բնակավայրով: Այստեղ բարձր է սողանքների և սելավների ակտիվությունը, առատ տեղումների ու հեղեղումների ռիսկը։ Գնահատված բոլոր բնակավայրերի մեջ ամենախոցելին Լոռու մարզի Փամբակ համայնքի Անտառամուտ բնակավայրն է:

What does this have to do with COP17

Ի՞նչ կապ ունի սա COP17-ի հետ

Some of the risks identified in the Central Bank maps are also directly related to Armenia’s national biodiversity targets: restoration of aquatic and terrestrial ecosystems, protection of forests, climate resilience of agriculture, and restoration of degraded areas.

Կենտրոնական բանկի քարտեզներում առանձնացված ռիսկերի մի մասն ուղղակիորեն առնչվում է նաև Հայաստանի կենսաբազմազանության ազգային թիրախներին՝ ջրային և ցամաքային էկոհամակարգերի վերականգնմանը, անտառների պահպանությանը, գյուղատնտեսության կլիմայակայունությանը և դեգրադացված տարածքների վերականգնմանը։

Under target 12 of Armenia’s 2026-2030 Action Plan, Armenia commits to promoting sustainable forestry and agriculture, ensuring sustainable management of 150,000 hectares of pastures. To achieve this target, the Government also plans to develop a mobile application for agricultural services.

Հայաստանի 2026-2030 թվականների գործողությունների ծրագրի 12-րդ թիրախով Հայաստանը պարտավորվում է խթանել կայուն անտառտնտեսությունն ու գյուղատնտեսությունը՝ ապահովելով 150 000 հեկտար արոտավայրերի կայուն կառավարումը։ Այս թիրախին հասնելու համար Կառավարությունը նախատեսում է նաև մշակել գյուղատնտեսական ծառայությունների բջջային հավելված։

Under the second target, Armenia commits to restoring at least 4,000 hectares of degraded meadow ecosystems, and under the eighth target, to introducing environmentally friendly, climate-resilient crop growing practices.

Երկրորդ թիրախով Հայաստանը պարտավորվում է իրականացնել առնվազն 4000 հա դեգրադացված մարգագետնային էկոհամակարգերի վերականգնում, ութերորդ թիրախով՝ ներդնել մշակաբույսերի աճեցման էկոլոգիապես մաքուր, կլիմայակայուն պրակտիկաներ։

In the targets related to water resources and aquatic ecosystems, for example, under the eighth target, Armenia also commits to reducing pollution of the Lake Sevan ecosystem, reducing domestic wastewater discharges into Lake Sevan by 30 percent, as well as cleaning up coastal areas subject to waterlogging up to 1,905 meters above sea level.

Ջրային ռեսուրսներին ու ջրային էկոհամակարգերին վերաբերող թիրախներում, օրինակ, ութերորդ թիրախով Հայաստանը նաև պարտավորվում է նվազեցնել Սևանա լճի էկոհամակարգի աղտոտումը, կրճատել դեպի Սևանա լիճ կենցաղային կեղտաջրերի արտահոսքը 30 տոկոսով, ինչպես նաև մաքրել մինչև 1 905 մետր բացարձակ նիշում գտնվող ջրածածկման ենթակա մերձափնյա տարածքները։

Under the ninth target, it commits to reducing pollution of water resources, assessing the risks of pollution of aquatic ecosystems with pesticides, chemicals, and plastic, preparing a cleaning program, cleaning at least 10 rivers and their coastal areas of plastic and other solid waste, and restoring at least 1,000 hectares of degraded canal and wetland ecosystems.

Իններորդ թիրախով պարտավորվում է նվազեցնել ջրային ռեսուրսների աղտոտումը, գնահատել ջրային էկոհամակարգերի պեստիցիդներով, քիմիական նյութերով և պլաստիկով աղտոտման ռիսկերը, պատրաստել մաքրման ծրագիր, մաքրել առնվազն 10 գետ և դրանց ափամերձ տարածքները պլաստիկից և այլ կոշտ թափոններից, իրականացնել առնվազն 1000 հա դեգրադացված ջրանցքային ու ջրաճահճային էկոհամակարգերի վերականգնում։

In addition, Armenia is committed to increasing forest cover to 12.9 percent.

Բացի այդ, Հայաստանը պարտավորվում է անտառածածկույթը հասցնել մինչև 12,9 տոկոսի։

The tenth target is intended to increase the resilience of forest landscapes to climate change. Accordingly, to increase forested areas by 12,500 hectares, promote forest management aimed at the climate resilience of forest landscapes. It is also planned to reduce the demand for firewood by communities by at least 30 percent, as well as to restore at least 15,000 hectares of degraded forest ecosystems. It is also planned to expand the green areas of Yerevan by at least 2 square meters per person.

Տասներորդ թիրախով նախատեսված է բարձրացնել անտառային լանդշաֆտների դիմակայունությունը կլիմայի փոփոխությանը։ Ըստ այդմ՝ ավելացնել անտառածածկ տարածքները 12 500 հեկտարով, խթանել անտառային լանդշաֆտների կլիմայական դիմակայունությանն ուղղված անտառկառավարումը։ Նախատեսվում է նվազեցնել նաև համայնքների վառելափայտի պահանջարկն առնվազն 30 տոկոսով, ինչպես նաև իրականացնել առնվազն 15 000 հա դեգրադացված անտառային էկոհամակարգերի վերականգնում։ Նախատեսվում է նաև ընդլայնել Երևանի կանաչապատ տարածքները՝ առնվազն 2 քմ/մարդ հաշվարկով։

Thus, the Central Bank maps show where climate threats are most pronounced, and Armenia's national biodiversity targets show what measures the country plans to use to respond to some of these threats.

Այսպիսով, Կենտրոնական բանկի քարտեզները ցույց են տալիս, թե որտեղ են կլիմայական վտանգներն առավել արտահայտված, իսկ Հայաստանի կենսաբազմազանության ազգային թիրախները՝ ինչպիսի միջոցներով է երկիրը նախատեսում արձագանքել այդ վտանգների մի մասին։

The project was implemented with the support of the Asian Development Bank. The maps are available here.

Ծրագիրն իրականացվել է Ասիական զարգացման բանկի աջակցությամբ։ Քարտեզները հասանելի են այստեղ։