Speaking about the terms of the commission’s activities, Yeghoyan added: “It will be established for a period of six months with the possibility of extending it twice, that is, a maximum of a year and a half.” Responding to observations regarding interference in the internal affairs of the church, Arman Yeghoyan raised questions about whether the separation of the state and the church is absolute.

Խոսելով հանձնաժողովի գործունեության ժամկետների մասին՝ Եղոյանը հավելել է. «Վեց ամիս ժամկետով՝ երկու անգամ երկարաձգելու հնարավորությամբ այն կստեղծվի, այսինքն՝ մաքսիմում տարի ու կես»։ Պատասխանելով եկեղեցու ներքին գործերին միջամտելու վերաբերյալ դիտարկումներին՝ Արման Եղոյանը հարցադրումներ է հնչեցրել առ այն, թե արդյոք պետության և եկեղեցու տարանջատումը բացարձակ է.

“No matter how separate they are, but by saying separate, should one be on Mars and the other on Jupiter?… If they have no connection at all… The Armenian Apostolic Church and the Republic of Armenia should have no connection at all, so why does the Republic of Armenia issue a diplomatic passport to the Catholicos of All Armenians by force of law? Armenia is not obliged to issue a diplomatic passport to the leader of any other religious organization by force of law.”

«Ինչքան էլ լինեն անջատ, բայց անջատ ասելով՝ մեկը լինի Մարսի վրա, մյուսը Յուպիտերի՞… Եթե ընդհանրապես իրար հետ կապ չունեն․․․ Հայ առաքելական եկեղեցին և Հայաստանի Հանրապետությունը պիտի ընդհանրապես իրար հետ կապ չունենան, բա ինչի՞ ա Հայաստանի Հանրապետությունը օրենքի ուժով դիվանագիտական անձնագիր տալիս Ամենայն Հայոց կաթողիկոսին: Ուրիշ որևէ կրոնական կազմակերպության առաջնորդի Հայաստանը պարտավոր չի օրենքի ուժով դիվանագիտական անձնագիր տալ»։

He also emphasized another legislative privilege: “Why is it stipulated by law that the Catholicos of All Armenians can make a speech at the first session of the new convocation of the National Assembly?” Arman Yeghoyan emphasized that the study of financial issues cannot be considered as interference. “The demand for financial transparency is not interference in any way… it must be transparent. Have you ever been interested, have you ever been concerned at all about how much money our priests make… how they live, where they receive their salaries from?”

Նա նաև շեշտել է մեկ այլ օրենսդրական արտոնություն. «Ինչի՞ ա սահմանվում օրենքով, որ Ազգային ժողովի նոր գումարման անդրանիկ նիստում Ամենայն Հայոց կաթողիկոսը կարող է ելույթով հանդես գալ»։ Արման Եղոյանը ընդգծել է, որ ֆինանսական հարցերի ուսումնասիրությունը չի կարող դիտարկվել որպես միջամտություն. «Ֆինանսական թափանցիկության մասին պահանջը որևէ միջամտել չի… դա պետք է լինի թափանցիկ։ Ձեզ երբևէ հետաքրքրե՞լ ա, հուզե՞լ ա ընդհանրապես, թե մեր քահանաները ինչ գումարով են… ոնց են ապրում, որտեղի՞ց են աշխատավարձ ստանում»։

Referring to the participation of clergy in political processes, Yeghoyan noted the need for regulation. “Let’s say, is it possible, for example, a diplomat, I don’t know, a clergyman who deals with some financial issues… What role does he play?”

Անդրադառնալով եկեղեցականների՝ քաղաքական գործընթացներին մասնակցելուն, Եղոյանը նշել է կանոնակարգման անհրաժեշտությունը. «Ասենք՝ կարելի ա՞ արդյոք, օրինակ՝ դիվանապետ, չգիտեմ ֆինանսական ինչ-որ հարցերով զբաղվող… հոգեւորականը… Ինչ դերով ա հանդես գալիս»։

In conclusion, Arman Yeghoyan clarified the target of the commission’s work, noting that it is not directed against specific individuals. “We discuss individuals in connection with these phenomena… We do not discuss personal issues, we do not [discuss] by name or surname. I would formulate the main goal like this, goal number one: to define the clarity of the relations between the church and the state, so that it is clear.”

Եզրափակելով՝ Արման Եղոյանը հստակեցրել է հանձնաժողովի աշխատանքի թիրախը՝ նշելով, որ այն ուղղված չէ կոնկրետ անձանց դեմ. «Անձանց մենք քննարկում ենք էդ երևույթների հետ կապված… Մենք անձերի հարց, անուն-ազգանունով մենք չենք [քննարկում]: Հիմնական նպատակը ես կձևակերպեի էսպես, նպատակ համար առաջին՝ եկեղեցու և պետության հարաբերությունների հստակության սահմանում, որ հստակ լինի»։

The full interview is in the video.

Հարցազրույցն ամբողջությամբ՝ տեսանյութում։

Robert Ananyan

Ռոբերտ Անանյան