"The Church Is the Birthplace of the Armenian Soul"

On Sunday, September 27, at the invitation of the Primate of the Eastern Diocese of America, His Eminence Bishop Mesrop Barsamian, I attended the Divine Liturgy at St. Jacob Church in Evanston, Chicago. His Eminence Mesrop, who officiated, ordained two young Armenian-Americans as deacons during the Divine Liturgy. One of them was a fourth-generation child, and the other was a first-generation child. Both were gifted, prepared, and dedicated young men.

Կիրակի՝ սեպտեմբերի 27-ին, Ամերիկայի Արևելյան Թեմի առաջնորդ Գերշ. Մեսրոպ եպիսկոպոս Պարսամյանի հրավերով մասնակցեցի Չիկագոյի Էվանսթոն քաղաքի Սուրբ Հակոբ եկեղեցու Սուրբ Պատարագին։ Մեսրոպ Սրբազանը, որը պատարագեց, Սուրբ Պատարագի ընթացքում սարկավագ ձեռնադրեց երկու ամերիկահայ երիտասարդների։ Նրանցից մեկը չորրորդ սերնդի զավակ էր, իսկ մյուսը՝ առաջին սերնդի։ Երկուսն էլ շնորհալի, պատրաստված և նվիրված երիտասարդներ էին։

I was still thinking about the question a young Armenian woman had asked me at the reception the previous day. She had asked if it was possible to follow another religion or denomination, and why it was necessary for an Armenian to be part of the Armenian Apostolic Church. The question was simple, but profound. I tried to explain that for an Armenian, the Armenian Church is not just a denominational affiliation, but a sacred home of spiritual identity, national memory, and historical continuity.

Դեռ մտքիս էր նախորդ օրվա ընդունելության ժամանակ մի երիտասարդ հայուհու ինձ ուղղած հարցը։ Նա հարցրել էր՝ արդյոք կարելի՞ է հետևել այլ կրոնի կամ դավանանքի, և ինչո՞ւ հայի համար անհրաժեշտ է մաս կազմել Հայ Առաքելական Եկեղեցուն։ Հարցումը պարզ էր, բայց խորիմաստ։ Փորձեցի բացատրել, որ Հայ Եկեղեցին հայի համար միայն դավանական պատկանելիություն չէ, այլ հոգևոր ինքնության, ազգային հիշողության և պատմական շարունակականության սրբազան օթևանն է։

As I watched the deacon ordination of these two young men, I remembered our generations who, having survived the Genocide, rebuilt their lives on foreign shores. They were deprived of their homeland and home, but they preserved their souls and faith. That is why they founded churches, not only as places of prayer, but also as a refuge for the national soul, a repository of memory, and a cradle of heritage. And thanks to these churches, it was possible to keep the Armenian spirit alive for generations, in its spiritual and national integrity.

Այդ երկու երիտասարդների սարկավագական ձեռնադրությունը դիտելիս՝ հիշեցի մեր այն սերունդներին, որոնք Ցեղասպանությունից փրկվելով՝ օտար ափերին վերստին կյանք կառուցեցին։ Նրանք զրկվեցին հայրենիքից ու տնից, բայց պահպանեցին իրենց հոգին ու հավատքը։ Այդ պատճառով էլ եկեղեցիներ հիմնեցին՝ ոչ միայն որպես աղոթավայր, այլև որպես ազգային հոգու ապաստարան, հիշողության պահոց և ժառանգության օրրան։ Եվ այդ եկեղեցիների շնորհիվ հնարավոր եղավ սերունդներ շարունակ կենդանի պահել հայկական ոգին՝ իր հոգևոր և ազգային ամբողջությամբ։

“The spirit is more than the body.” My late father, who survived the Genocide, often said: “First, the health of the soul, then the body.” This saying was the guide of his life. He lived with that conviction and peacefully ended his earthly life, passing into eternity with faith.

«Հոգին ավելի է, քան մարմինը»։ Ցեղասպանությունից փրկված հանգուցյալ հայրս հաճախ ասում էր. «Նախ՝ հոգու առողջություն, ապա՝ մարմնի»։ Այս խոսքը նրա կյանքի ուղեցույցն էր։ Նա այդ համոզումով ապրեց և խաղաղությամբ ավարտեց իր երկրային կյանքը՝ հավատքով անցնելով դեպի հավիտենականություն։

Yes, the generation that survived the Genocide was able to survive in the Diaspora because it remained faithful to its roots, its Armenian spirit, and its spiritual heritage. The Armenian Church became the sacred cradle where new generations were formed with an awakened spiritual and national consciousness. It became the strong bridge that connected the past to the future and passed on the national heritage from generation to generation.

Այո՛, Ցեղասպանությունից փրկված սերունդը կարողացավ վերապրել Սփյուռքում, որովհետև հավատարիմ մնաց իր արմատներին, իր հայկական ոգուն և հոգևոր ժառանգությանը։ Հայ Եկեղեցին եղավ այն սրբազան օրրանը, որտեղ նոր սերունդներ կազմավորվեցին հոգևոր և ազգային արթուն գիտակցությամբ։ Այն եղավ այն ամուր կամուրջը, որը անցյալը կապեց ապագային և ազգային ժառանգությունը փոխանցեց սերնդից սերունդ։

Those generations, while preserving their Armenian identity, simultaneously became worthy and devoted citizens of the countries they adopted.

Այդ սերունդները, պահպանելով իրենց հայկական ինքնությունը, միաժամանակ դարձան իրենց ընդունած երկրների արժանի ու նվիրված քաղաքացիները։

Therefore, these two young men being ordained are living testimony to that sacred mission of the Armenian Church. In them, the spiritual process of our people continues, and in their service, our collective faith and hope are renewed.

Ուստի, ձեռնադրվող այս երկու երիտասարդները հենց Հայ Եկեղեցու այդ սրբազան առաքելության կենդանի վկայությունն են։ Նրանց մեջ շարունակվում է մեր ժողովրդի հոգևոր ընթացքը, և նրանց ծառայության մեջ վերանորոգվում են մեր հավաքական հավատքն ու հույսը։

And the famous words of the great poet Vahan Tekeyan dedicated to the Armenian Church came to mind: “The Church is the Armenian birthplace of my soul.” Indeed, in that one line, the history, memory, loss and rebirth of our people are summed up. Because the Armenian Church is not just a place of prayer, but the sacred place where the Armenian soul is born, strengthened and continues its path.

Եվ մտքիս եկան մեծ բանաստեղծ Վահան Թեքեյանի՝ Հայ Եկեղեցուն նվիրված նշանավոր խոսքերը. «Եկեղեցին հայկական ծննդավայրն է հոգուս»։ Արդարև, այդ մեկ տողի մեջ ամփոփված է մեր ժողովրդի պատմությունը, հիշողությունը, կորուստն ու վերածնունդը։ Որովհետև Հայ Եկեղեցին միայն աղոթավայր չէ, այլ այն սրբազան վայրն է, որտեղ հայ հոգին ծնվում է, զորանում և շարունակում իր ճանապարհը։

Office of the Patriarchal Delegate of the Armenian Apostolic Church in Western Europe

Արևմտյան Եվրոպայում Հայ Առաքելական Եկեղեցու Պատրիարքական Պատվիրակի Գրասենյակ

Representation of the Armenian Church in the Holy See

Սուրբ Աթոռում Հայ Եկեղեցու Ներկայացուցչություն